Wielka Zbrojownia powstała jako miejski arsenał w odpowiedzi na wzrastające zagrożenie ze strony Szwecji pod koniec XVI wieku. Została zbudowana w latach 1602–1605 i projekt przypisuje się Antoniemu van Obberghenowi. Konstrukcja wykonana jest z drobnej, czerwonej holenderskiej cegły, z piaskowcowymi dekoracjami i złoceniami.
Historia
Zamiar budowy arsenału zrodził się z potrzeby magazynowania sprzętu wojennego produkowanego w Gdańsku i okolicach. Mieszczanie zdecydowali o wzniesieniu magazynu, który nie ograniczał się jedynie do funkcji użytkowej i zaprojektowano go jako reprezentacyjny budynek.
Obiekt został spalony podczas działań wojennych w 1945 roku. Odbudowa trwała w latach 1947–1965 i objęła m.in. rekonstrukcję hełmów wież oraz kamieniarki szczytów. W latach 2000–2005 przywrócono polichromie, złocenia i dekoracyjne rzygacze na fasadzie od strony ul. Piwnej.
Co widać na fasadach?
Główna elewacja od strony ul. Piwnej ma dwa wielkie rustykowane portale z kartuszami herbów Gdańska podtrzymywanymi przez lwy. Na tej fasadzie umieszczono kamienne maski, ornamenty okuciowe oraz postacie gdańskich wojowników — trzech pikinierów, halabardzistę i wachmistrza. W niszy górnej kondygnacji stoi posąg Minerwy, a szczyty wieńczą wąsate sfinksy i motywy wybuchających granatów. Po obu stronach fasady mieszczą się ośmioboczne wieżyczki z blaszanymi hełmami i ślimakowatymi schodami.
Jak wnętrza były urządzone i do czego służą dziś?
Trzypiętrowa Zbrojownia gromadziła broń, zbroje, uprzęże, obrazy i posągi. Eksponaty ustawiano w sposób widowiskowy — zbroje znajdowały się na manekinach osadzonych na kukłach udających rumaki, a manekiny były ruchome, co przyciągało uwagę zwiedzających. W XVII wieku zgromadzone zbiory traktowano również jako zasoby możliwe do praktycznego użycia.
Powierzchnia piwnic wynosi 1528 m². Parter ma 1819 m² i sklepienie podparte 15 granitowymi słupami; dawniej mieścił się tam pasaż handlowy. Do 2007 roku przez budynek prowadziło przejście skracające drogę między ul. Piwną a Targiem Węglowym.
Na wyższych kondygnacjach mieści się Akademia Sztuk Pięknych. Od 8 grudnia 2015 roku na parterze działa Zbrojownia Sztuki — przestrzeń wystawiennicza ASP z główną salą wystawową, Galerią "Design" i galerią "Kultura Ma Wiele Twarzy". Pozostałe części parteru przeznaczono na działalność gastronomiczną.
Informacje praktyczne
- Adres: Targ Węglowy 6, 80-836 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: asp.gda.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (563 opinie)
