Pomnik króla Jana III Sobieskiego to figuratywny pomnik konny stojący na Targu Drzewnym w Gdańsku. Został odlany w brązie i wyróżnia się przedstawieniem monarchy w stroju narodowym na wspiętym rumaku. Pomnik zalicza się do najstarszych obiektów pomnikowych w mieście.
Historia powstania
Pomnik sfinansowało miasto Lwów; jego odsłonięcie odbyło się 20 listopada 1898. Autorem rzeźby był Tadeusz Barącz, a odlew wykonano w wiedeńskiej firmie Artura Kruppa. Podstawę z szarego piaskowca trembowelskiego wykonała lwowska pracownia Juliana Markowskiego. Do postaci króla pozował przedsiębiorca Marian Stipal.
Jak wygląda pomnik Jana III Sobieskiego?
Postać króla przedstawiono w żupanie i kontuszu, siedzącego na wspiętym rumaku, który przeskakuje nad obalonym działem, koszem faszynowym i roztrzaskaną lawetą. Figura była pierwotnie zwrócona twarzą na południowy wschód. W stylistyce tej pracy dostrzec można podobieństwo do wcześniejszego pomnika Sobieskiego z warszawskich Łazienek z 1787 roku, zwłaszcza w proporcjach między koniem a jeźdźcem.
Pomnik waży ponad siedem ton i ma wysokość ponad osiem metrów. Jego forma i kompozycja nadają mu charakter dekoracyjny i reprezentacyjny.
Jak zmieniała się lokalizacja pomnika?
Początkowo pomnik stał we Lwowie na skwerze w Wałach Hetmańskich. W lipcu 1944 roku, po zajęciu Lwowa przez ZSRR, pojawił się projekt przerobienia figury na Bohdana Chmielnickiego. W 1950 roku pomnik przekazano władzom polskim.
Przez szesnaście lat ustawiono go w parku w Wilanowie. Następnie przeniesiono go do Gdańska, gdzie walczyły o niego także Kraków i Wrocław. Ustawiono pomnik na Targu Drzewnym w Starym Mieście i ponownie odsłonięto 26 czerwca 1965 roku, z figurą króla zwróconą ku zachodowi. Oryginalna tablica z napisem "Królowi Janowi III miasto Lwów,1898" została ukryta i przywrócona dopiero po 1989 roku. Brązowe tablice kartusza nigdy nie zostały ponownie zamontowane i najprawdopodobniej znajdują się zabetonowane wewnątrz monumentu. W latach osiemdziesiątych rzeźbiarz Czesław Gajda odtworzył fragmenty kartusza, a w latach dziewięćdziesiątych wykonał nowe tablice z piaskowca.
Prace konserwacyjne i plany przestrzenne
Pomnik otrzymał iluminację w latach 1999–2000. W I połowie 2019 Gdańska Infrastruktura Wodociągowo-Kanalizacyjna planowała montaż przy pomniku fontanny złożonej z dwóch płytkich niecek o głębokości 2 cm, łącznej długości ponad 11 m i szerokości do 2,8 m. Zarówno fontanna, jak i monument miały uzyskać oświetlenie LED. Ze względu na ochronę przed wilgocią lustra wodne miały jedynie delikatnie pulsować.
Informacje praktyczne
- Adres: Targ Drzewny 9, 80-800 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (1 741 opinii)
