W dniu 5 października 2026 w Gdańsku udostępniono zwiedzającym nową stałą ekspozycję Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku. Wystawa odnosi się do obrony poczty z 1 września 1939 roku i do historii osób związanych z polskim Gdańskiem przed, w trakcie i po II wojnie światowej. Ekspozycja zajmuje większą powierzchnię niż poprzednia i wykorzystuje współczesne rozwiązania wystawiennicze oraz scenografię.
Co pokazuje ekspozycja?
Na wystawie zaprezentowano materiały związane z działalnością poczty i obroną placówki: znaczki, kartki pocztowe, telegramy, dokumenty pracowników oraz sprzęt łączności. Przygotowano rekonstrukcje kilku okienek pocztowych nawiązujących do wyglądu placówek międzywojennych. Trasa zwiedzania obejmuje także piwnice budynku — miejsce ostatniej fazy obrony, gdzie pokazano przebieg niemieckiego ataku, kolejne próby zdobycia obiektu oraz walkę, która trwała przez kilkanaście godzin.
Jakie historie i konteksty zostały przedstawione?
Ekspozycja umieszcza obronę poczty w szerszym kontekście represji wobec Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku. Zamieszczono świadectwa osób więzionych w Victoriaschule i w niemieckich obozach koncentracyjnych oraz dokumenty dotyczące prześladowań. W pokazie uwzględniono powojenne losy Obrońców i ich rodzin — zarówno tych, którzy powrócili do Gdańska, jak i osób angażujących się w odbudowę miasta po 1945 roku. Wśród prezentowanych biografii wymieniono Balbinę i Michała Bellwonów oraz Bruno Zwarra, a także losy zespołów społecznych i sportowych, takich jak Gedania, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” i Macierz Szkolna.
Kto przygotował wystawę i jakich nazwisk należy pamiętać?
Przygotowaniem ekspozycji kierował zespół kuratorski pod opieką Marka Adamkowicza, Macieja Ostrowskiego oraz dr. Jana Szkudlińskiego. Recenzentami naukowymi byli prof. dr hab. Piotr M. Majewski oraz dr hab. Marcin Owsiński. W trakcie otwarcia głos zabierali m.in. Aleksandra Dulkiewicz oraz Hanna Pietrzkiewicz, przewodnicząca Koła Rodzin Byłych Pracowników Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku; głos na temat znaczenia pamięci zabrał także Piotr Adamowicz.
Informacje praktyczne dla zwiedzających
W ramach tygodnia otwarcia wystawę udostępniono za symboliczną złotówkę. Rodziny, które do 11 października okażą Kartę Mieszkańca, otrzymają upominek związany z przedwojennym Klubem Sportowym Gedania. Muzeum pierwotnie otwarto w 1979 roku, w 40. rocznicę wybuchu II wojny światowej; nowa ekspozycja jest kolejnym etapem tej instytucji. Program lekcji edukacyjnych dla szkół oraz propozycje działań edukacyjnych mają zostać ogłoszone 15 października 2026 roku.
38 Obrońców poczty, rozstrzelanych 5 października 1939 roku na poligonie policji gdańskiej na Zaspie, pozostaje jednym z punktów odniesienia wystawy oraz narracji o pamięci lokalnej.
