Fontanna Neptuna zajmuje miejsce w reprezentacyjnej części Gdańska — na Długim Targu, przed Dworem Artusa. Projekt i wykonanie rzeźby oraz elementów fontanny łączą prace miejscowych mistrzów i artystów z wpływami manieryzmu flamandzkiego.
Historia
W 1549 przed Dworem Artusa istniała studnia, położona nieco bliżej Motławy. W kolejnych dekadach gdańscy rajcy zdecydowali o wzniesieniu bardziej reprezentacyjnego obiektu; inicjatorem działań był burmistrz Bartłomiej Schachmann wraz z radą miejską.
Prace projektowe, rzeźbiarskie i odlewnicze prowadzono w latach 1606–1615. Model figury zaprojektował i opracował Abraham van den Blocke, lecz model do odlewu wykonał Piotr Husen. Rzeźba została odlana w brązie w 1612 w miejskiej odlewni z użyciem formy Gerdta Benninga; wizerunek Neptuna pojawił się już na obrazie z 1609 roku.
Konstrukcja i wygląd
Figura Neptuna waży około 650 kg. Czasza fontanny powstała z czarnego, niebieskawego marmuru sprowadzanego z Belgii, a trzon wykonano z czarnego tufu. Elementy architektoniczne odwołują się do manieryzmu flamandzkiego, a kompozycja rzeźby zakłada oglądanie jej ze wszystkich stron; autorzy korzystali ze wzorów antycznych przy kształtowaniu głowy i torsu.
Instalacje wodne montował Ottmar von Wettner, a później nowy układ zasilania opracował Adam Wijbe. Zbiorniki na wodę umieszczono na poddaszu Ratusza Głównego Miasta i Dworu Artusa. Początkowo fontanna działała tylko w wybrane dni lata ze względu na konieczność ręcznego napełniania zbiorników; stałe podłączenie do miejskiego wodociągu nastąpiło w drugiej połowie XIX wieku.
Ciekawostki i symbolika
Figura przedstawia rzymskiego boga mórz i oceanów — Neptuna. Zaplanowano, aby posąg był zwrócony przodem ku kamienicom, w których nocowali królowie polscy podczas pobytów w Gdańsku, a głowa Neptuna miała być pochylona w ich kierunku.
Fontanna była pierwotnie kolorowa. W XVIII wieku, w latach 1757–1761, Jan Karol Stender wprowadził nowe fragmenty basenu i trzonu, a kowal Jakub Barren odnowił kratę, dodając polskie orły i herby Gdańska; wówczas obiekt przybrał elementy w stylu rokokowym, a pompa służyła mieszkańcom, sprzedawcom i dorożkarzom. Rzeźba przeszła kolejne renowacje — m.in. w 1927 roku oraz gruntowny remont po II wojnie światowej, kiedy to elementy przeniesiono do Parchowa k. Bytowa. Fontannę ponownie uruchomiono 22 lipca 1954, a na stałe zaczęto ją eksploatować 22 lipca 1957. Najnowszy remont, obejmujący rozbiórkę postumentu, renowację rzeźby i montaż systemu oczyszczania wody z oświetleniem, trwał od września 2011 do kwietnia 2012.
Od lat 80. XX wieku powtarzały się kradzieże płetwy konia morskiego zasłaniającej intymne partie posągu. Konserwator zdecydował wtedy o wykonaniu tej części z kruchego i niskowartościowego materiału, by zmniejszyć ryzyko uszkodzeń głównej rzeźby.
Informacje praktyczne
- Adres: Długi Targ, 80-833 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: gdmel.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (43 858 opinii)
