Ratusz Głównego Miasta w Gdańsku to zabytkowy gmach w stylu gotycko-renesansowym, ustawiony na rogu ulic Długiej i Długiego Targu. Budowla wyrasta nad trasą zwaną Drogą Królewską i zajmuje miejsce w zwartej pierzei między ulicami Długą, Kramarską, Piwną i Kaletniczą. Obiekt pełni funkcję oddziału Muzeum Gdańska.
Gdzie dokładnie stoi ratusz?
Ratusz znajduje się przy ulicy Długiej, w ciągu Drogi Królewskiej. Zajmuje narożnik ulic Długiej i Kramarskiej i leży w obrębie historycznego Głównego Miasta. Pod względem wysokości jest drugim obiektem tej części miasta — wyższą bryłą jest bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.
Jak wyglądała geneza i rozwój ratusza?
Początki siedziby miejskiej sięgają przełomu XIII i XIV wieku. Pierwszy ratusz powstał na podstawie przywileju króla Władysława Łokietka w 1298 i pełnił funkcje sądownicze. Najstarsze zachowane fragmenty obecnego budynku pochodzą z lat 1327–1336; rozbudowy i zmiany układu funkcjonalnego następowały już w XIV wieku w związku z reformą miejską i rozdziałem kompetencji rady i ławy miejskiej.
W kolejnych stuleciach ratusz wielokrotnie przebudowywano. W latach 1378–1382 powstały nowe pomieszczenia użytkowe, w XV wieku nadbudowano poddasze i wymieniono elewację frontową, a pod koniec XV w. wzniesiono wieżę ratuszową z wysokim hełmem. Po pożarze w 1556 budynek odbudowano i przekształcono w stylu renesansowym; od tego czasu wnętrza i elewacje zyskały renesansowe detale i bogate wyposażenie artystyczne.
Co stało się z ratuszem w czasach nowożytnych i po wojnie?
W okresie panowania pruskiego część funkcji magistrackich uległa ograniczeniu, a w ratuszu umieszczono także administrację terytorialną. W XIX wieku wykonywano remonty, nadbudowano kondygnacje i wprowadzono zmiany we wnętrzach. Podczas II wojny światowej wieża i drewniane stropy uległy zniszczeniu w wyniku pożaru z marca 1945; budynek został znacznie uszkodzony.
Odbudowa po 1945 roku była długotrwała i uznawana za jedno z ważniejszych powojennych przedsięwzięć konserwatorskich w Polsce. Elewacje odtwarzano m.in. na podstawie zachowanych przedstawień malarskich. 2 kwietnia 1970 ratusz przekazano na siedzibę muzealną. Na wieży zamontowano nowy, 37-dzwonowy carillon w roku 2000.
Co zachowało się we wnętrzach ratusza?
Wnętrza ratusza obejmują zarówno najstarsze fragmenty budowli, jak i sale przekształcone w epoce renesansu. Najstarszą częścią jest Komora palowa — pierwotna sala kupiecka, gdzie pobierano podatki. W 2016 w tym pomieszczeniu odkryto fresk z I połowy XV wieku przedstawiający ukrzyżowanego Chrystusa; badania dendrochronologiczne wskazały, że drewno użyte do stropu ścięto zimą 1378/1379.
Sień ratuszowa to bogato zdobiony korytarz z reprezentacyjnymi schodami. Galeria i schody zostały zniszczone w czasie II wojny światowej i następnie odtworzone na podstawie zachowanych fragmentów i fotografii; zachowane elementy konserwatorzy wyróżnili ciemniejszym lakierem.
Pierwsze piętro stało się najważniejszą kondygnacją — mieściło Wielką Salę Rady (zwaną Salą Czerwoną) i Wielką Salę Wety (znaną jako Sala Biała). Sala Biała służyła do sądów, audiencji królewskich i ceremonii nadawania obywatelstw; zdobiły ją portrety królów i marmurowy kominek. W okresie renesansu wnętrza zdobili m.in. Izaak van den Blocke, Hans Vredeman de Vries i Anton Möller — zdobnictwo Sali Czerwonej porównywano do wystroju weneckiego Pałacu Dożów.
W 2019 przeprowadzono remont pomieszczenia zwanego "Wielkim Krzysztofem", a w 2018 odrestaurowano XVIII-wieczne przedproża ratusza; renowacje te miały na celu wzmocnienie konstrukcji i przywrócenie historycznych detali.
Informacje praktyczne
- Adres: Długa 46, 80-831 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:00–18:00, pn 12:00–18:00
- Telefon: +48585733128
- Strona internetowa: muzeumgdansk.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (2 202 opinie)
