Kontakt
Teraz Czwartek, 17 września 2026
Znani z miasta

Jerzy Adamski — krytyk literacki i teatralny

Agnieszka Wieczorek • 3 min czytania

Jerzy Adamski (krytyk)
Fot. Lukasz2 · „Jerzy Adamski grób” · licencja CC BY 4.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Jerzy Adamski (23 stycznia 1922–18 listopada 2001) był polskim krytykiem literackim i teatralnym, tłumaczem literatury włoskiej i francuskiej oraz wykładowcą akademickim. Pełnił role redaktora, publicysty i autora esejów, a także współpracował z teatrami jako tłumacz i konsultant.

Dane osobowe
Urodzenie23 stycznia 1922, Gdańsk
Śmierć18 listopada 2001, Warszawa
ZawódKrytyk literacki i teatralny; tłumacz; wykładowca
Wykształcenie i stanowiska
Stopień naukowyDoktor filologii romańskiej (1962)
UczelnieUniwersytet Warszawski; PWST w Łodzi; PWST w Warszawie
Działalność i publikacje
RedakcjePaństwowy Instytut Wydawniczy; "Przegląd Kulturalny"
Wybrane publikacje"Teatr z bliska"; "Obrona teatru dramatycznego"; "Katastrofa kultury"
Odznaczenia
WybraneKrzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1997); Order Sztandaru Pracy II klasy (1985)

Jerzy Adamski urodził się w Gdańsku w 1922 roku. Zyskał rozpoznawalność jako krytyk literacki i teatralny, pisał eseje i tłumaczył utwory z francuskiego i włoskiego. Był także wykładowcą na wydziałach teatralnych oraz autorem publikacji o teatrze i kulturze.

Jak wyglądały jego losy wojenne i studia?

W czasie okupacji niemieckiej pozostał w Warszawie i uczył się na tajnych kompletach. W 1941 otrzymał świadectwo dojrzałości i rozpoczął studia na konspiracyjnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich na kierunku filologia romańska. Włączył się w działalność konspiracyjną jako członek Szarych Szeregów i żołnierz Armii Krajowej, ps. Jastrzębiec II, walczył w powstaniu warszawskim jako dowódca 111. plutonu w Zgrupowaniu "Krybar". Po kapitulacji trafił do niemieckiego obozu Stalag XI B Fallingbostel.

Po wojnie kontynuował kształcenie filologiczne w Rzymie, Londynie i Paryżu. W 1949 ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim i uzyskał tytuł magistra filologii romańskiej. Doktorat z nauk humanistycznych uzyskał w 1962 roku.

Jak przebiegała jego kariera zawodowa i publicystyczna?

W pierwszych latach powojennych pracował w Państwowym Instytucie Wydawniczym jako kierownik Redakcji Literatury Romańskiej, a później w Redakcji Współczesnej Literatury Polskiej. W latach 1954–1961 należał do zespołu redakcyjnego "Przeglądu Kulturalnego". W kolejnych dekadach współpracował z wieloma czasopismami, m.in. z "Dialogiem", "Teatrem", "Nowymi Książkami" i "Kulturą".

Od 1960 regularnie pojawiał się w Polskim Radiu, a w latach 1968–1975 prowadził w Programie III audycje literackie "Lektury, lektury...". W telewizji przedstawiał cykle komentarzy teatralnych w latach 1960–1989. Jako krytyk teatralny publikował recenzje i felietony w prasie, m.in. w "Expressie Wieczornym" i w "Trybunie Ludu" pod pseudonimem.

W jakich rolach związany był z teatrem?

Adamski tłumaczył teksty z języka francuskiego i włoskiego oraz przygotowywał adaptacje dla polskich scen. Był konsultantem dramaturgicznym i współpracował przy inscenizacjach przygotowywanych przez m.in. Adama Hanuszkiewicza, Romana Kłosowskiego, Jerzego Rakowieckiego i Izabellę Cywińską. W 1988 wystąpił w spektaklu Teatru Telewizji "Samobójca" w reżyserii Kazimierza Kutza.

Jak wyglądało jego życie prywatne i jakie otrzymał wyróżnienia?

W 1949 poślubił Irenę Więcek; małżeństwo skończyło się rozwodem w 1963. W tym samym roku zawarł związek małżeński z reżyserką Izabellą Cywińską, z którym rozstał się w 1976. Był członkiem Związku Literatów Polskich i w okresie PRL należał do PZPR.

Otrzymał m.in. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski w 1997 oraz Order Sztandaru Pracy II klasy w 1985. Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Jerzy Adamski?
Urodził się 23 stycznia 1922 roku w Gdańsku.
W jakich mediach publikował recenzje i eseje?
Publikował m.in. w "Dialogu", "Teatrze", "Nowych Książkach", "Kulturze" oraz był recenzentem "Expressu Wieczornego".
Jaką rolę pełnił w czasie powstania warszawskiego?
Był dowódcą 111. plutonu w Zgrupowaniu "Krybar"; po kapitulacji trafił do Stalagu XI B Fallingbostel.
Jakie wyróżnienia otrzymał za pracę na rzecz kultury?
Otrzymał m.in. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1997) i Order Sztandaru Pracy II klasy (1985).

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Agnieszka Wieczorek

Nazywam się Agnieszka Wieczorek i w redakcji my3miasto.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Trójmiastem: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również