Pracodawcy z pomorskiego skutecznym ogniwem w profilaktyce zdrowotnej mieszkańców

17 Lis

Profilaktyka chorób odkleszczowych – proste kroki do zbudowania zdrowego miejsca pracy to temat przewodni konferencji skierowanej do przedsiębiorców z województwa pomorskiego, która odbyła się 16 listopada 2017 r. w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego w Gdańsku. Województwo pomorskie w skali kraju zajmuje 8 miejsce w zakresie zapadalności na boreliozę. Zachorowania na boreliozę i na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) stanowią realne zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców. Spotkanie było okazją do dyskusji ekspertów na temat sytuacji epidemiologicznej w regionie, możliwości profilaktyki i poprawy bezpieczeństwa pracowników szczególnie narażonych na zakażenia przenoszone przez kleszcze oraz roli pracodawców w tym zakresie.

Badania dowodzą, że szczepienia przeciwko KZM, zwłaszcza w grupach ryzyka zawodowego, dają wymierne korzyści ekonomiczne wynikające ze skutecznej profilaktyki. W trakcie spotkania uczestnicy otrzymali kompleksową wiedzę nie tylko na temat mechanizmów wdrażania działań prewencyjnych, ale również sposobów pozyskania alternatywnych środków finansowych na ich realizację, w tym także unijnych.

Kleszcze są przenosicielami szeregu chorób zakaźnych stwarzających zagrożenie dla zdrowia, a niekiedy nawet dla życia człowieka. Najważniejsze z nich to borelioza, która jest najczęściej rozpoznawaną zakaźną chorobą zawodową w Polsce, oraz kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) mogące powodować niesprawność neurologiczną związaną z koniecznością długotrwałej rehabilitacji i niezdolnością do pracy. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) prowadzi ono do trwałych następstw neurologicznych aż u 58% pacjentów lub nawet do zgonu w 1-4% przypadków. W Polsce na przestrzeni ostatnich dwóch dekad nastąpił wzrost liczby zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu, na szczęście w ostatnich latach sytuacja ulega stopniowej poprawie – mówi dr hab. n. med. Tomasz Smiatacz z Kliniki Chorób Zakaźnych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. – Najlepszym sposobem na uniknięcie przykrych następstw choroby jest zapobieganie jej. W tym celu konieczne jest stosowanie przez pracowników oraz pracodawców kilku prostych zasad, takich jak: zaopatrzenie się w odpowiednią odzież jasną, zakrywającą jak największy obszar ciała, stosowanie środków odstraszających kleszcze (tzw. repelentów), systematyczna kontrola ciała po wyjściu z lasu oraz szybkie usuwanie wkłutych w skórę kleszczy. Stosowanie wymienionych zasad zmniejsza prawdopodobieństwo ukłucia przez kleszcza i zachorowania. Najpewniejszym sposobem zabezpieczenia się jest szczepienie ochronne, dotyczy to jednak obecnie tylko kleszczowego zapalenia mózgu (KZM). W Polsce dostępna jest szczepionka, po przyjęciu której rozwija się swoista odporność skutecznie chroniąca przed zachorowaniem w razie ekspozycji na zakażenie wirusem KZM. Jak wynika z doniesień naukowych, szczepionka ta należy do grupy szczepionek inaktywowanych o najwyższej skuteczności: prawidłowo przeprowadzone i powtarzane w zalecanych odstępach czasu szczepienia przeciwko KZM powodują wytworzenie i utrzymanie odporności nawet u 98% szczepionych. Szczepienia wśród osób zawodowo narażonych na zakażenie KZM dają więc ochronę indywidualną osobom szczepionym, a jednocześnie wymierne korzyści ekonomiczne dla pracodawcy. Szczepieniami powinny być objęte zwłaszcza osoby zawodowo narażone na pokłucie przez kleszcze, jak pracownicy eksploatacji lasów, rolnicy, pracownicy straży leśnej, zbieracze runa leśnego i straż graniczna, ale także osoby narażone na pokłucie z racji miejsca zamieszkania lub aktywności rekreacyjnej – dodaje dr hab. n. med. Tomasz Smiatacz.

Przypadki zachorowań w województwie pomorskim

– W ubiegłym roku w województwie pomorskim odnotowano prawie 1315 przypadków zachorowań na boreliozę. Od stycznia do końca października zanotowano 1239 przypadków –mówi Tomasz Augustyniak, Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. –Analizując dane od 2013 r. wyraźnie widać tendencję wzrostową. W kolejnych latach liczba chorych systematycznie się zwiększała: od 507 przypadków w 2013 r., przez 717 w 2014 r., 885 w 2015 r., do 1315 w roku ubiegłym. W 2016 r. wydano łącznie 71 decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, w tym 18 przypadków zawodowych zachorowań na boreliozę, głównie u rolników indywidualnych, pracowników nadleśnictwa i pracowników zakładów usług leśnych – dodaje Tomasz Augustyniak.

Obowiązki pracodawcy

Obowiązki pracodawcy wobec pracowników narażonych na czynniki biologiczne reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki. Szkodliwe czynniki biologiczne zostały podzielone na cztery grupy zagrożenia. Krętki boreliozy zostały zaliczone do grupy drugiej, a wirus kleszczowego zapalenia mózgu (wariant środkowoeuropejski) do grupy trzeciej. Do grupy trzeciej zalicza się czynniki, które mogą wywoływać u ludzi ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a ich rozprzestrzenienie w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne oraz zazwyczaj istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia. W przypadku narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do grupy trzeciej, do obowiązków pracodawcy należy m.in. zapewnianie pracownikom środków ochrony zbiorowej lub – jeśli w inny sposób nie można uniknąć narażenia: – zapewnienie im środków ochrony indywidualnej, odpowiednich do rodzaju i poziomu narażenia, organizowanie systematycznych szkoleń, prowadzenie rejestru pracowników narażonych na działanie ww. szkodliwych czynników biologicznych w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej – poinformowanie pracowników o badaniach lekarskich, z których mogą skorzystać.

Procedurę dotyczącą postępowania w sprawach chorób zawodowych określają odpowiednie przepisy prawne. Procedura ta wyróżnia trzy etapy: podejrzenie, rozpoznanie i stwierdzenie. Ustalenie związku pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych wymaga wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny pracy, stąd ustawodawca orzekanie w zakresie chorób zawodowych powierzył lekarzom posiadającym odpowiednie kwalifikacje, zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Natomiast decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego – zaznacza Tomasz Augustyniak, Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny.

– Częsta absencja spowodowana chorobą wymusza na pracodawcy nie tylko zmiany w organizacji pracy, ale również generuje dla firmy dodatkowe koszty związane z organizacją zastępstwa. Dlatego zachęcamy firmy do wdrażania i finansowania działań w zakresie profilaktyki chorób odkleszczowych, stanowiących zagrożenia dla zdrowia i życia mieszkańców. Zestawiając koszt szczepienia ze skalą uzyskanych oszczędności otrzymamy zwrot z tej inwestycji w postaci zmniejszenia chorobowości, a co za tym idzie zmniejszenia absencji i większej produktywności. Firma, która stwarza bezpieczne i zdrowe miejsce pracy tylko zyskuje. – mówi Andrzej Kuczara, Prezes Fundacji Aby Żyć, współorganizator wydarzenia. – Takie spotkania jak to dzisiejsze służą pokazaniu dobrych praktyk i wywołaniu dyskusji nad poprawą stanu zdrowia lokalnej społeczności – dodaje Andrzej Kuczara.

Ze względu na często ograniczone możliwości budżetowe pracodawców – decyzje dotyczące wdrożenia programów zdrowotnych nie są łatwe. Warto więc szukać dodatkowych środków na finansowanie takich działań.

Jednym ze sposobów na finasowanie szczepień jako działań profilaktycznych są środki unijne. Obecna perspektywa finansowa 2014 – 2020 obejmuje swoim finasowaniem m.in. obszar zdrowia. Przykładowe działania w obszarze zdrowia, na które można uzyskać dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego to m.in: wdrożenie projektów profilaktycznych dotyczących chorób będących istotnym problemem zdrowotnym regionu, wdrożenie programów rehabilitacji medycznej ułatwiających powroty do pracy, wdrożenie programów ukierunkowanych na eliminowanie zdrowotnych czynników ryzyka w miejscu pracy, wdrażanie programów zdrowotnych w kierunku wczesnego wykrywania nowotworów m.in. jelita grubego, piersi, szyjki macicy. Pracodawcy samodzielnie lub przy współpracy z samorządami, organizacjami samorządowymi lub podmiotami leczniczymi mogą ubiegać się o środki na prowadzenie działań profilaktycznych wśród swoich pracowników – mówi Edyta Masłowska-Parafian, Ekspert ds. Funduszy Unijnych.

Spotkanie zorganizowane zostało we współpracy z Wojewódzkim Ośrodkiem Medycyny Pracy i Pomorskim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Gdańsku, w ramach ogólnopolskiego cyklu edukacyjnego Zdrowie–Człowiek–Profilaktyka.

Więcej informacji na temat projektu na stronie www.zdrowieczlowiekprofilaktyka.pl.

Fot.tyt.: prof. Tomasz Smiatacz – konferencja Gdańsk 16.11.2017.

Źródło: Informacja prasowa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.